Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlamak ve mali disiplini güçlendirmek amacıyla yapay zeka destekli yeni uygulamaları devreye aldı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sistem üzerinden yapılan analizlerde bugüne kadar 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan kamu harcamasının tespit edildiğini açıkladı.
Yeni nesil mali yönetim altyapısı sayesinde kamu harcamalarının daha yakından takip edilmesi, olası risklerin önceden belirlenmesi ve karar alma süreçlerinde veriye dayalı analizlerden daha fazla yararlanılması hedefleniyor.
Kamu mali yönetiminde yapay zeka dönemi
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen çalışma kapsamında Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS), yapay zeka destekli analiz ve karar mekanizmalarıyla daha kapsamlı bir dijital platform haline getirildi.
Bakanlığın açıklamasına göre sistem; bütçe hazırlama, muhasebe işlemleri, ödemeler, raporlama ve mali karar destek süreçlerini aynı dijital yapı içerisinde bir araya getiriyor.
Türkiye’nin ihtiyaçları doğrultusunda yerli imkanlarla geliştirilen sistem, yaklaşık 16 yıl önce başlayan kamu mali yönetimindeki dijital dönüşüm çalışmalarının yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.
Yapay zeka şüpheli ve verimsiz harcamaları analiz ediyor
Sistemin en önemli özelliklerinden biri, kamu harcamalarını yalnızca kayıt altına almakla sınırlı kalmaması.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi, kamu harcamalarını risk odaklı şekilde inceleyebiliyor. Bu kapsamda hatalı veya verimsiz olma ihtimali bulunan harcamalar belirlenirken, karar vericilere de analiz sonuçlarına dayalı öngörüler sunuluyor.
Yapılan çalışmalar sonucunda bugüne kadar 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan harcama tespit edildiği bildirildi.
Bu uygulamayla kamu kaynaklarının daha dikkatli kullanılması, gereksiz harcamaların azaltılması ve mali süreçlerde kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Sistem yüz binlerce kullanıcıya hizmet veriyor
BKMYBS’nin çalışma kapsamı da oldukça geniş. Bakanlık verilerine göre dijital sistem üzerinden 497 kamu idaresi ile 4 bin muhasebe biriminin işlemleri yürütülüyor.
Platformun yaklaşık 400 bin kullanıcıya hizmet verdiği belirtilirken, her yıl sistem üzerinden milyonlarca mali işlem gerçekleştiriliyor.
Sistemin yıllık işlem hacminde öne çıkan rakamlar şöyle:
| İşlem | Yıllık yaklaşık sayı |
|---|---|
| Muhasebe kaydı | 150 milyon |
| Maaş ve ücret hesaplaması | 3 milyon |
| Ödeme emri belgesi | 18 milyon |
| Elektronik imzalı belge | 5,5 milyon |
| E-fatura | 10 milyon |
Bu büyüklükteki veri akışının dijital ortamda işlenmesi, kamu mali yönetiminde analiz ve denetim süreçlerinin daha hızlı gerçekleştirilmesine imkan sağlıyor.
Amaç kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yeni sistemle temel hedeflerinden biri, kamu harcamalarında etkinlik ve verimliliği artırmak.
Yapay zeka destekli analizler sayesinde geçmiş işlemlerin incelenmesinin yanı sıra risk oluşturabilecek harcamaların daha erken aşamada belirlenmesi amaçlanıyor. Böylece mali kararların yalnızca geçmiş verilere değil, analizlerden elde edilen öngörülere de dayandırılması planlanıyor.
Bakan Şimşek’in açıklamasıyla yeniden gündeme gelen proje, kamu mali yönetiminde dijitalleşmenin yapay zeka teknolojileriyle yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor.
2 milyar liralık risk nasıl tespit edildi?
Sistem, kamu harcamalarına ilişkin geniş veri setlerini analiz ederek risk taşıyabilecek işlemleri belirlemeye yardımcı oluyor. Buradaki 2 milyar liralık tutarın doğrudan kesinleşmiş kamu zararı anlamına gelmediği, verimsizlik riski taşıdığı değerlendirilen harcamaları ifade ettiği önem taşıyor.
Yeni altyapının önümüzdeki dönemde kamu kaynaklarının kullanımının izlenmesi, mali disiplinin güçlendirilmesi ve karar alma süreçlerinin daha fazla veriyle desteklenmesinde kullanılması bekleniyor.
